Ülkemizde fiber internet altyapısı giderek yaygınlaşıyor. Birçok kişinin Dial-Up (Çevirmeli Bağlantı) ile başlayan internet serüveni ADSL, VDSL sistemleriyle devam etti. Ardından Fiberoptik kablolar ile sağlanan fiber internet olarak adlandırılan sistemler artık hayatımızda.
Fiber optik kablonun ne olduğunu nasıl çalıştığını pek bilemem. Periskop düşünelim bir ucundan bakınca diğer ucunu görebiliyoruz ya. Aynısının minimal boyutta ve ışık olanı diyebiliriz. Cam bir tüp içinde kablonun bir ucundan ışığı gönderiyorlar ve o ışık diğer ucuna kadar gidiyor. O ince saç teli kadar camın içinden metrelerce uzağa gidebiliyor.
Aslında ADSL - VDSL - FİBER şeklinde adlandırmak tam doğru değil, biz çok görmesek de Fiberoptik kablolar zaten hayatımızdaydı. Eskiden uzaklardaydı şimdi yakın hatta evimizin içinde.
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) Asimetrik Dijital Abonelik Hattı olarak Türkçeye çevrilmiş. VDSL ise (Very high speed digital subscriber line) Kısaca ADSL teknolojisinin yüksek hızda aktarım sağlanması olarak düşünebiliriz. Bu sinyali basit bir elektrik hattı olarak düşünürsek, artan şey gerilim (voltaj) değil akım (amper).
Peki bu FTTx olarak adlandırılan şeyler ne? Aslında ADSL VDSL gibi terimler genel olarak DSL, bir bağlantı şekli. FTTx olarak adlandırılan şey ise altyapı. Yani FTTx sistemler bir yol, DSL ve DOCSİS gibi terimler ise o yolda giden bir araç.
Gelelim bu FTTx türlerine, ama önce FTT ne demek, İngilizce "Fiber To The ...." yani fiberin nereye kadar ulaştığına göre isimlendiriliyor.
FTTN (Fiber To The Node) node düğüm demek, fakat biz bunu mahalleye ya da birkaç mahallenin bağlı olduğu santrale kadar gelen fiber olarak nitelendirebiliriz. İki ayrı örnek verebiliriz.
Birinci durumda Fiber kablo birkaç mahallenin bağlı olduğu santrale kadar gelir (genelde ilçelerde bir tane olur), bu santralden sonra 1 çift (2 kor) bakır kablo ile mahallelere, saha kutularına ve oradan da evlere dağılır. Bu bağlantı türünde, fiber ile ev arası uzak olduğu için ADSL teknolojisiyle hizmet verilir. Hız genellikle 10-16 Mbps'lerde olur.
İkinci durumda ilçe santralinden mahallelerdeki dağıtım santraline kadar da fiber kablo gelir. Mahalle santralinden de önce sokak kutularına oradan da evlere 2 korlu bakır kablo ile dağılır. Burada da aradaki mesafeye bağlı olarak, ADSL ve VDSL teknolojisi kullanılır. Mahalle santrali ile ev arasındaki mesafe (kuş uçuşu) 500 metre ve üzeri olabilir. Evlere gelen maksimum hız ADSL sistemde yine 16-18 Mbps civarlarında, VDSL teknolojisinde ise 40 Mbps civarında olabilir.
FTTC (Fiber To The Cabin) evlerinde VDSL bağlantısı olanların belki de büyük şehirlerde en çok kullandığı sistem budur. Fiber kablo birkaç sokak veya bir-iki sitenin bağlı olduğu saha/sokak dolaplarına kadar gelir. Evet burada artık ufak kutulardan vazgeçilip saha dolaplarına geçilmiştir. Duruma ve yoğunluğa göre birkaç sokak, birkaç apartman ya da tek bir site bağlı olabilir bu saha dolaplarına. Saha dolaplarının (kabinlerin) içinde fiberoptik kablo ile gelen sinyali DSL sinyaline dönüştüren DSLAM cihazları vardır. Saha dolabına olan uzaklığa göre teorikte 300 Mbps'e kadar hız alınabilse de cihazın, sinyali her çıkışa (bakır kablolara) eşit dağıtması için hız sınırı ve kilidi konulabilmektedir. Ülkemizde VDSL teknolojisi ile 100 Mbps'e kadar hızlar sağlanabilmektedir. FTTC sistemlerde de DSL sinyalinde, evlere 2 korlu bakır kablo ile dağıtım yapılır.
Buraya bir parantez açıp DOCSİS'ten de bahsetmek lazım. DSL teknolojisinden farklı olarak DOCSİS sistemi, Kablo TV sistemi üzerinden, anten kabloları (koaksiyel kablo) kullanılarak internet sinyalinin ulaştırılmasıdır. DSL'de bu hizmet telefon kabloları ve telefon hattı üzerinden yapılırken DOCSİS'te Kablo TV sinyalleriyle birlikte iletim sağlanır. Docsis'in de DSL gibi kendi içinde farklı çeşitleri vardır.
FTTC sistemler yani Fiber kablonun saha dolabına kadar geldiği tesisatlarda sadece DSL değil DOCSIS üzerinden de internet verilebilir. Ülkemizde bu altyapı sistemini yapan tek şirket Türksat Kablo'dur. FTTC fiberin artık yakın konumlara gelmesi demekti. Aynı şekilde FTTC DOCSIS sistemlerde de saha dolabına gelen fiber, sitelere ve apartmanlara ve sokaklara koaksiyel kablo ile dağılır, oradan da apartman altında gelen bir adet koaksiyel kablo yine dağıtıcı cihaz ile dairelere çoklanarak DOCSIS sinyali dağıtılmış olur. Eğer dairede hem Kablo TV hem DOCSIS İnternet kullanılacaksa bir splitter (ayırıcı) ile TV ve Data sinyali birbirinden ayrılır.
FTTB (Fiber To The Buliding) (Binaya kadar gelen fiber) Genellikle site ve apartmanlarda geçtiğimiz yıllarda kurulmakla birlikte çok nadiren de olsa müstakil evlerin olduğu sokaklarda da FTTB sistem kurulduğu görülmüştür. Bu sistemde, Fiber kablo duruma göre Siteye-Binaya kadar gelir. Oradan dağıtıcı cihazlarda Fiberoptik kablo ile gelen sinyal 8 korlu (Cat5,Cat6 vb.) kablolarla dairelere gönderilir. Bu durumda DSL teknolojisi kullanılmaz. FTTB sistemlerde binada fiberin bakır kabloya dönüştüğü cihazı çok çıkışlı dev bir modem olarak düşünebiliriz. FTTB sistemlerin en temel özelliği gelen sinyalin doğrudan internet olarak alınabilecek cihazlar (ONT cihazı) kullanılmasıdır. Yani DSL/Telefon sinyaline dönüşüm olmaz. Bu nedenle dairelere 2 korlu değil 8 korlu ethernet kablosu ile dağıtım yapılır. Bu durumda dairelerdeki cihazı teorik olarak "modem" diye adlandıramayız, router diyebiliriz. FTTB sistemler ile 1000 Mbps'e kadar dağıtım mümkün olmakla birlikte, cihaz kapasitesine bağlı olarak daha yüksek veya düşük olabilir.
Tanım olarak FTTC saha dolabına FTTB binaya kadar gelen fiber kablo olarak adlandırılsa da uygulamada farklı durumlar görüldüğü olmuştur. Genel olarak yollar ile o yollarda giden araçlar farklı olacağı için FTTC = VDSL diyemeyiz. Binanın altına DSLAM cihazı konursa FTTB sistemi ile DSL sinyali evlere dağılacağından FTTB-DSL kurulmuş olur. Bazı müstakil ev bulunan site ve sokaklarda bu durum bazen FTTB sistemi gibi ONT cihazı bağlanıp evlerdeki routerlara 8 korlu kablo ile, bazı yerlerde ise DSLAM cihazı bağlanıp DSL sinyaliyle evlerdeki modeme 2 korlu kablo ile bağlanır. Aynı şekilde DOCSİS sisteminin de görünürde FTTC ve FTTB türünde bağlantılarda kullanıldığı olsa da FTTB'deki temel mantık Fiberden sonra sinyalin başka bir sisteme dönüşüp dönüşmediğidir.
Kafa çok karıştı farkındayım. Eskiden bir ara FTTC sistemler de fiber olarak zaman zaman lanse edilmiş olsa da günümüzde fiber internet denince aklımıza FTTB ve FTTH sistemler gelmelidir. FTTB ve FTTH sistemlerde SİMETRİK internet bağlantısı sağlanabilmektedir. Yani Download (İndirme) ve Upload (Yükleme) hızları aynı seviyede olabilmektedir.
FTTH (Fiber To The Home) (Eve Kadar Gelen Fiber) Artık internet altyapı sağlayıcılarının hepsinin kullanmaya başladığı sistemdir. Fiber kablo artık evimizin içine kadar girmiştir. Fiber kablo eve kurulan küçük bir ONT (Optical Network Terminal) (Optik Ağ Terminali) cihazına kadar gelir. Orada doğrudan İnternet sinyaline dönüşerek Router'a 8 korlu kablo ile ulaşır. FTTH sistemlerde aktarım hızı 10.000 Mbps ve üzeri olabilir fakat ülkemizde kullanılan sistemlerde ev kullanıcıları için genellikle 1000 Mbps civarlarındadır.
Ülkemizde FTTN FTTC fark etmez telefon hattı üzerinden DSL sinyali ile internet iletme hakkı Türk Telekom'dadır.
Yine aynı şekilde FTTN ve FTTC gibi sistemler fark etmez, Kablo TV ve DOCSIS ile internet iletme hakkı Türksat Kablo'dadır.
Bunun haricinde Fiberden sonra herhangi bir sinyal üzerinden değil doğrudan iletim sağlayabilen (FTTB ve FTTH) sistemlerde yetkili olan Superonline gibi çeşitli kurumlar vardır.
Bu başlıkta sadece EVE KADAR KESİNTİSİZ KABLO GELEN sistemleri ele aldım. Bundan başka FTTA gibi alıcı-verici antenler üzerinden iletim kuran sistemler de vardır.
Fiber optik kablonun ne olduğunu nasıl çalıştığını pek bilemem. Periskop düşünelim bir ucundan bakınca diğer ucunu görebiliyoruz ya. Aynısının minimal boyutta ve ışık olanı diyebiliriz. Cam bir tüp içinde kablonun bir ucundan ışığı gönderiyorlar ve o ışık diğer ucuna kadar gidiyor. O ince saç teli kadar camın içinden metrelerce uzağa gidebiliyor.
Aslında ADSL - VDSL - FİBER şeklinde adlandırmak tam doğru değil, biz çok görmesek de Fiberoptik kablolar zaten hayatımızdaydı. Eskiden uzaklardaydı şimdi yakın hatta evimizin içinde.
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) Asimetrik Dijital Abonelik Hattı olarak Türkçeye çevrilmiş. VDSL ise (Very high speed digital subscriber line) Kısaca ADSL teknolojisinin yüksek hızda aktarım sağlanması olarak düşünebiliriz. Bu sinyali basit bir elektrik hattı olarak düşünürsek, artan şey gerilim (voltaj) değil akım (amper).
Peki bu FTTx olarak adlandırılan şeyler ne? Aslında ADSL VDSL gibi terimler genel olarak DSL, bir bağlantı şekli. FTTx olarak adlandırılan şey ise altyapı. Yani FTTx sistemler bir yol, DSL ve DOCSİS gibi terimler ise o yolda giden bir araç.
Gelelim bu FTTx türlerine, ama önce FTT ne demek, İngilizce "Fiber To The ...." yani fiberin nereye kadar ulaştığına göre isimlendiriliyor.
FTTN (Fiber To The Node) node düğüm demek, fakat biz bunu mahalleye ya da birkaç mahallenin bağlı olduğu santrale kadar gelen fiber olarak nitelendirebiliriz. İki ayrı örnek verebiliriz.
Birinci durumda Fiber kablo birkaç mahallenin bağlı olduğu santrale kadar gelir (genelde ilçelerde bir tane olur), bu santralden sonra 1 çift (2 kor) bakır kablo ile mahallelere, saha kutularına ve oradan da evlere dağılır. Bu bağlantı türünde, fiber ile ev arası uzak olduğu için ADSL teknolojisiyle hizmet verilir. Hız genellikle 10-16 Mbps'lerde olur.
İkinci durumda ilçe santralinden mahallelerdeki dağıtım santraline kadar da fiber kablo gelir. Mahalle santralinden de önce sokak kutularına oradan da evlere 2 korlu bakır kablo ile dağılır. Burada da aradaki mesafeye bağlı olarak, ADSL ve VDSL teknolojisi kullanılır. Mahalle santrali ile ev arasındaki mesafe (kuş uçuşu) 500 metre ve üzeri olabilir. Evlere gelen maksimum hız ADSL sistemde yine 16-18 Mbps civarlarında, VDSL teknolojisinde ise 40 Mbps civarında olabilir.
FTTC (Fiber To The Cabin) evlerinde VDSL bağlantısı olanların belki de büyük şehirlerde en çok kullandığı sistem budur. Fiber kablo birkaç sokak veya bir-iki sitenin bağlı olduğu saha/sokak dolaplarına kadar gelir. Evet burada artık ufak kutulardan vazgeçilip saha dolaplarına geçilmiştir. Duruma ve yoğunluğa göre birkaç sokak, birkaç apartman ya da tek bir site bağlı olabilir bu saha dolaplarına. Saha dolaplarının (kabinlerin) içinde fiberoptik kablo ile gelen sinyali DSL sinyaline dönüştüren DSLAM cihazları vardır. Saha dolabına olan uzaklığa göre teorikte 300 Mbps'e kadar hız alınabilse de cihazın, sinyali her çıkışa (bakır kablolara) eşit dağıtması için hız sınırı ve kilidi konulabilmektedir. Ülkemizde VDSL teknolojisi ile 100 Mbps'e kadar hızlar sağlanabilmektedir. FTTC sistemlerde de DSL sinyalinde, evlere 2 korlu bakır kablo ile dağıtım yapılır.
Buraya bir parantez açıp DOCSİS'ten de bahsetmek lazım. DSL teknolojisinden farklı olarak DOCSİS sistemi, Kablo TV sistemi üzerinden, anten kabloları (koaksiyel kablo) kullanılarak internet sinyalinin ulaştırılmasıdır. DSL'de bu hizmet telefon kabloları ve telefon hattı üzerinden yapılırken DOCSİS'te Kablo TV sinyalleriyle birlikte iletim sağlanır. Docsis'in de DSL gibi kendi içinde farklı çeşitleri vardır.
FTTC sistemler yani Fiber kablonun saha dolabına kadar geldiği tesisatlarda sadece DSL değil DOCSIS üzerinden de internet verilebilir. Ülkemizde bu altyapı sistemini yapan tek şirket Türksat Kablo'dur. FTTC fiberin artık yakın konumlara gelmesi demekti. Aynı şekilde FTTC DOCSIS sistemlerde de saha dolabına gelen fiber, sitelere ve apartmanlara ve sokaklara koaksiyel kablo ile dağılır, oradan da apartman altında gelen bir adet koaksiyel kablo yine dağıtıcı cihaz ile dairelere çoklanarak DOCSIS sinyali dağıtılmış olur. Eğer dairede hem Kablo TV hem DOCSIS İnternet kullanılacaksa bir splitter (ayırıcı) ile TV ve Data sinyali birbirinden ayrılır.
FTTB (Fiber To The Buliding) (Binaya kadar gelen fiber) Genellikle site ve apartmanlarda geçtiğimiz yıllarda kurulmakla birlikte çok nadiren de olsa müstakil evlerin olduğu sokaklarda da FTTB sistem kurulduğu görülmüştür. Bu sistemde, Fiber kablo duruma göre Siteye-Binaya kadar gelir. Oradan dağıtıcı cihazlarda Fiberoptik kablo ile gelen sinyal 8 korlu (Cat5,Cat6 vb.) kablolarla dairelere gönderilir. Bu durumda DSL teknolojisi kullanılmaz. FTTB sistemlerde binada fiberin bakır kabloya dönüştüğü cihazı çok çıkışlı dev bir modem olarak düşünebiliriz. FTTB sistemlerin en temel özelliği gelen sinyalin doğrudan internet olarak alınabilecek cihazlar (ONT cihazı) kullanılmasıdır. Yani DSL/Telefon sinyaline dönüşüm olmaz. Bu nedenle dairelere 2 korlu değil 8 korlu ethernet kablosu ile dağıtım yapılır. Bu durumda dairelerdeki cihazı teorik olarak "modem" diye adlandıramayız, router diyebiliriz. FTTB sistemler ile 1000 Mbps'e kadar dağıtım mümkün olmakla birlikte, cihaz kapasitesine bağlı olarak daha yüksek veya düşük olabilir.
Tanım olarak FTTC saha dolabına FTTB binaya kadar gelen fiber kablo olarak adlandırılsa da uygulamada farklı durumlar görüldüğü olmuştur. Genel olarak yollar ile o yollarda giden araçlar farklı olacağı için FTTC = VDSL diyemeyiz. Binanın altına DSLAM cihazı konursa FTTB sistemi ile DSL sinyali evlere dağılacağından FTTB-DSL kurulmuş olur. Bazı müstakil ev bulunan site ve sokaklarda bu durum bazen FTTB sistemi gibi ONT cihazı bağlanıp evlerdeki routerlara 8 korlu kablo ile, bazı yerlerde ise DSLAM cihazı bağlanıp DSL sinyaliyle evlerdeki modeme 2 korlu kablo ile bağlanır. Aynı şekilde DOCSİS sisteminin de görünürde FTTC ve FTTB türünde bağlantılarda kullanıldığı olsa da FTTB'deki temel mantık Fiberden sonra sinyalin başka bir sisteme dönüşüp dönüşmediğidir.
Kafa çok karıştı farkındayım. Eskiden bir ara FTTC sistemler de fiber olarak zaman zaman lanse edilmiş olsa da günümüzde fiber internet denince aklımıza FTTB ve FTTH sistemler gelmelidir. FTTB ve FTTH sistemlerde SİMETRİK internet bağlantısı sağlanabilmektedir. Yani Download (İndirme) ve Upload (Yükleme) hızları aynı seviyede olabilmektedir.
FTTH (Fiber To The Home) (Eve Kadar Gelen Fiber) Artık internet altyapı sağlayıcılarının hepsinin kullanmaya başladığı sistemdir. Fiber kablo artık evimizin içine kadar girmiştir. Fiber kablo eve kurulan küçük bir ONT (Optical Network Terminal) (Optik Ağ Terminali) cihazına kadar gelir. Orada doğrudan İnternet sinyaline dönüşerek Router'a 8 korlu kablo ile ulaşır. FTTH sistemlerde aktarım hızı 10.000 Mbps ve üzeri olabilir fakat ülkemizde kullanılan sistemlerde ev kullanıcıları için genellikle 1000 Mbps civarlarındadır.
Ülkemizde FTTN FTTC fark etmez telefon hattı üzerinden DSL sinyali ile internet iletme hakkı Türk Telekom'dadır.
Yine aynı şekilde FTTN ve FTTC gibi sistemler fark etmez, Kablo TV ve DOCSIS ile internet iletme hakkı Türksat Kablo'dadır.
Bunun haricinde Fiberden sonra herhangi bir sinyal üzerinden değil doğrudan iletim sağlayabilen (FTTB ve FTTH) sistemlerde yetkili olan Superonline gibi çeşitli kurumlar vardır.
Bu başlıkta sadece EVE KADAR KESİNTİSİZ KABLO GELEN sistemleri ele aldım. Bundan başka FTTA gibi alıcı-verici antenler üzerinden iletim kuran sistemler de vardır.
